Supersonische afstand berekenen

Tot welke afstand blijft jouw kogel sneller dan het geluid? Deze calculator rekent uit waar de kogel onder Mach 1,2 zakt, het begin van de transsone zone, en waar hij bij Mach 1,0 subsoon wordt. Je vult de BC, de mondingssnelheid en het weer in, of kiest een kogel uit de lijst met ruim 1.000 kogelpunten. De grafiek en de tabel laten zien hoe de snelheid over de afstand terugloopt.

Waarom de transsone zone telt

Zolang een kogel ruim supersonisch vliegt, is zijn luchtweerstand goed voorspelbaar en klopt je ballistische tabel. Rond de geluidssnelheid, ongeveer 340 m/s bij 15 °C, verandert de luchtstroming om de kogel sterk. Tussen Mach 1,2 en Mach 1,0 kan een kogel onrustig worden en wijkt de werkelijke baan vaker af van de berekening. Hoe ver dat gaat, verschilt per kogel. Sommige matchkogels komen er vrijwel ongemerkt doorheen, andere niet. Bij F-Class op 900 meter, PRS en ELR wil je daarom weten waar die grens voor jouw lading ligt.

Wat de calculator uitrekent

De calculator laat de kogel in stappen afremmen volgens het standaard G1- of G7-weerstandsmodel, met de luchtdichtheid en geluidssnelheid die bij jouw temperatuur, luchtdruk en luchtvochtigheid horen. Je krijgt twee afstanden. De eerste is het punt waar de snelheid onder Mach 1,2 komt, de tweede waar hij onder Mach 1,0 komt. Daarnaast zie je de vliegtijd tot die punten, de restsnelheid per 100 meter en de dichtheidshoogte.

G1 of G7

Voor lange kogels met een boat-tail, zoals vrijwel alle matchkogels, beschrijft het G7-model het snelheidsverlies het best. G1 past beter bij kogels met een vlakke bodem en bij veel jachtkogels. Kies je een kogel uit de lijst, dan staan alleen de modellen aan waarvoor de fabrikant een BC opgeeft, en heeft G7 de voorkeur als die er is. Sierra en Hornady geven voor veel kogels een BC op die afhangt van de snelheid. De calculator rekent daar automatisch mee, totdat je zelf een BC intypt.

Wat het weer doet

Warme lucht en hoogte werken in je voordeel. In warme lucht ligt de geluidssnelheid weliswaar hoger, maar de lucht is ook dunner en remt minder, en bij gangbare mondingssnelheden wint dat tweede effect. Dezelfde lading blijft op een zomerdag dus verder supersonisch dan in de winter, en in de bergen verder dan op zeeniveau. De tabel "Wat als" onder de uitkomst rekent dat voor jouw lading door, samen met het effect van 15 m/s meer of minder mondingssnelheid.

Luchtdruk goed invullen

De luchtdruk uit het weerbericht is omgerekend naar zeeniveau. Gebruik die samen met de hoogte van de baan. Meet je zelf met een Kestrel of een ander weerstation, kies dan "Gemeten op de baan", want dat is de werkelijke druk ter plaatse en daar hoort geen hoogte meer bij. Zo voorkom je dat de hoogte dubbel wordt meegeteld.

Waar de gegevens vandaan komen

Alle BC-waarden in de lijst komen van de fabrikant zelf, van onder andere Berger, Lapua, Hornady, Sierra, Nosler, Barnes, Swift, Speer, Cutting Edge, Hammer, Warner en Norma. Er zijn geen waarden omgerekend of geschat. Publiceert een fabrikant voor een kogel alleen een G1, dan staat er alleen een G1.

Gebruik het als startpunt

Een opgegeven BC is een gemiddelde, en jouw loop, lading en partij kogels wijken daar altijd iets van af. Reken daarom met een gemeten mondingssnelheid in plaats van de snelheid op het doosje, en controleer de uitkomst waar het kan met je eigen treffers op afstand. Voor herladers is dit vooral een hulpmiddel om kogels en ladingen te vergelijken voordat je ermee de baan op gaat.